Archive for the 'Μνήμη' Category

Oct 12 2011

Εκδηλώσεις αυτομόρφωσης στο χώρο του στεκιού.

No responses yet

May 10 2011

Βιβλιοπαρουσίαση και συζήτηση το Σάββατο 14 Μαΐου στο χώρο του στεκιού στις 7μμ

Παρουσίαση του Βιβλίου "οι άνθρωποι που κύκλωσαν το άλφα" και συζήτηση με θέμα "η οργάνωση των αναρχικών και το ελευθεριακό οργανωτικό πρόταγμα σε περιόδους έντασης, πολεμικής προσπάθειας και καταστολής"

Εισήγηση για τη συζήτηση που θα ακολουθήσει την παρουσίαση του βιβλίου «Οι Άνθρωποι που Κύκλωσαν το Άλφα» η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 14 Μαΐου 2011 στο στέκι Αντίπνοια στις 7μμ.

Η οργάνωση των αναρχικών και το ελευθεριακό οργανωτικό πρόταγμασε περιόδους έντασης, πολεμικής προσπάθειας και καταστολής

Αφορμή για τη συζήτηση που θα ακολουθήσει στάθηκε η δεύτερη έκδοση του βιβλίου «Οι Άνθρωποι που Κύκλωσαν το Άλφα» και η επιθυμία να εξεταστεί το υλικό του βιβλίου για ένα σκοπό διαφορετικό από τον προφανή της καταγραφής και ανάλυσης ενός μέρους της συλλογικής μας ιστορίας. Το πρωτότυπο υλικό, το οποίο εστιάζει στις συνθήκες της συντριβής του ελευθεριακού κινήματος της Ισπανίας, στις προσπάθειες αντίστασης και αντεπίθεσης σε ένα καθεστώς τρομοκρατίας, εγείρει, εκτός των άλλων, το ερώτημα του ελευθεριακού οργανωτικού προτάγματος, και δη σε περιόδους έντασης, πολεμικής προσπάθειας και καταστολής. Continue Reading »

No responses yet

Mar 10 2011

Σαν σήμερα δολοφονήθηκε ο αναρχικός, μέλος της ένοπλης οργάνωσης “Επαναστατικός Αγώνας” Λάμπρος Φούντας

Λάμπρο, θα ζείς για πάντα στην καρδιά του κάθε αγωνιστή

Τα ξημερώματα της 10ης Μαρτίου στην Δάφνη κατά την διάρκεια συμπλοκής με μπάτσους πέφτει νεκρός, από τα πυρά τους, ο σύντροφος Λάμπρος Φούντας. Λίγο πριν, την μοιραία για την ζωή του Λάμπρου συνάντηση με τους ένστολους, ο σύντροφος επιχειρούσε με ένα ακόμα άτομο να κλέψει ένα αυτοκίνητο (προφανώς για να χρησιμοποιηθεί σε κάποια αντικαθεστωτική ενέργεια). Το άτομο που ήταν μαζί του εκείνο το βράδυ διέφυγε τόσο την σύλληψη, όσο και τα δολοφονικά πυρά των μπάτσων. Αρκετά αργότερα, μετά τις 6 συλλήψεις για συμμετοχή στη οργάνωση «Επαναστατικός Αγώνας», με προκήρυξη που έστειλαν μέσα από τις φυλακές,οι τρεις από τους έξι υπόδικους Κώστας Γουρνάς, Νίκος Μαζιώτης και Πόλα Ρούπα και με την οποία ανέλαβαν την πολιτική ευθύνη της οργάνωσης, γνωστοποίησαν ότι ο Λάμπρος Φούντας συμμετείχε στον «Ε.Α.».
Στο άκουσμα της είδησης του θανάτου η καρδιά σφίχτηκε. Ο Λάμπρος ήταν ένας από εμάς. Εμάς που διαδηλώνουμε ενάντια στη λεηλασία των ζωών μας, που διεκδικούμε την ελευθερία τη δικιά μας και όσων αγωνίζονται, που στεκόμαστε δίπλα σε κάθε καταπιεσμένο και εκμεταλλευόμενο, που στήνουμε οδοφράγματα ενάντια στα σχέδια κράτους και αφεντικών, που συγκρουόμαστε με τους ένοπλους πραίτορες της δημοκρατίας, που επιλέγουμε να αντισταθούμε στην δικτατορία κράτους και κεφαλαίου μακριά από λογικές νόμιμου ή παράνομου, με μοναδικό κριτήριο το δίκιο και το άδικο, που αγωνιζόμαστε για ένα κόσμο δίχως εκμετάλλευση και καταπίεση.

No responses yet

Dec 23 2010

Γυρίζοντας πίσω το Δεκέμβρη του 1944.

Αναδημοσίευση από το 5ο φύλλο της εφημερίδας του στεκιού.

Τρεις Δεκέμβρη, και οι συνοικίες της Αθήνας σε γενικό ξεσηκωμό. Το ΕΑΜ έχει καλέσει συλλαλητήριο ενάντια στους σχεδιασμούς του Σκόμπυ [1] και του φερέφωνού του της ελληνικής κυβέρνησης, του Γ. Παπανδρέου [2], που θέλουν να κυριαρχήσουν στην ελληνική επικράτεια, και πρωτίστως στην Αθήνα, και να διαλύσουν τον ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ που στέκονται εμπόδια στα σχεδιά τους. Γνωρίζοντας ότι αυτές οι δύο λαϊκές οργανώσεις, που πολέμησαν το Χίτλερ, το Μουσολίνι και τους γερμανοτσολιάδες θα αντισταθούν, τόσο στα ιμπεριαλιστικά στρατεύματα του Τσόρτσιλ [3] όσο και στους έλληνες φασίστες και δοσίλογους της επιβαλλόμενης αστικής κυβέρνησης «του γέρου της δημοκρατίας» Παπανδρέου.

Ο λαός της Αθήνας πάλι στους δρόμους, αψηφώντας την απαγόρευση Παπανδρέου. Έτσι κι αλλιώς, δεν σταμάτησε να διαδηλώνει και να απεργεί ούτε επί κατοχής, αποτρέποντας με αυτό τον τρόπο επιστρατεύσεις, αποστολές στα στρατόπεδα συγκέντρωσης κ.α.. Το σύνταγμα πλημμυρίζει από κόσμο (άοπλο, δυστυχώς, μετά από εντολή της ηγεσίας του ΚΚΕ, το οποίο δεν εμπιστεύεται ούτε στο ελάχιστο ένα λαό που το υπακούει τυφλά) και η αστυνομία πόλεων του Έβερτ [4] με πολυβόλα χτυπάει στο ψαχνό. Απολογισμός: 24 νεκροί και εκατοντάδες τραυματίες. Τις  μέρες που ακολουθούν τις χαρακτηρίζουν από την μία η αποφασιστικότητα του λαού της Αθήνας, ο οποίος διαδηλώνει, κηδεύει τους νεκρούς του(που καθημερινά αυξάνονται καθώς χίτες, ταγματασφαλίτες, γερμανοτσολιάδες εκτελούν αγωνιστές όποτε και όποιον μπορούν) και αντιστέκεται στα νέα σχέδια υποδούλωσης του, και από την άλλη η αναποφασιστικότητα του ΚΚΕ -χαρακτηριστική είναι η εντολή να μην χτυπούν τα στρατεύματα του Σκόμπυ, ο οποίος έχει διατάξει τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και εξοπλίζει και προστατεύει τους δοσίλογους- το οποίο δεν μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των καιρών (κάτι το οποίο μετά από χρόνια και με τις απόψεις να ποικίλουν δεν μπορούμε, τουλάχιστον εμείς, να κρίνουμε αν ήταν σχέδιο ή ανικανότητα και λάθος πολιτικών εκτιμήσεων).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, στις περιοχές μας -Κουκάκι, Πετράλωνα, Θησείο- διεξήχθησαν κάποιες από τις πιο σημαντικές μάχες του Δεκέμβρη, όπως η μάχη του Θησείου, η κατάληψη των φυλακών Συγγρού, η μάχη του Μακρυγιάννη, η προώθηση του ΕΛΑΣ προς το σύνταγμα, η προσπάθεια ανατίναξης του ξενοδοχείου «μεγάλη Βρετανία» κ.α.. Στο παρόν τεύχος της εφημερίδας θα ασχοληθούμε με τις δύο πρώτες, ενώ στα επόμενα τεύχη θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τις υπόλοιπες μάχες, μέσα από την αντίληψη ότι η ιστορία μας διδάσκει.

Το Θησείο αποτελούσε το αρχηγείο της φασιστικής οργάνωση Χ του στρατηγού Γρίβα, η οποία σε συνεργασία με τα κατοχικά στρατεύματα ευθυνόταν για εκτελέσεις, βασανισμούς, εξευτελισμούς, καψίματα σπιτιών και άλλες κτηνωδίες. Ενδεικτικό της δράσης των χιτών αλλά και της αναποφασιστικότητας, της ατολμίας και της αναξιοπιστίας της ηγεσίας του ΚΚΕ είναι τα γεγονότα της 30 Οκτωβρίου, δηλαδή 12 μέρες μετά την «απελευθέρωση», όπως μας τα περιγράφει ο Σ. Κωτσάκης (Νέστορας), καπετάνιος του Α’ σώματος στρατού του ΕΛΑΣ, στο βιβλίο του «Δεκέμβρης του 1944 στην Αθήνα»:

«Δευτέρα 30 Οκτώβρη: Οι χίτες του Θησείου, με επικεφαλής τους αξιωματικούς Γρίβα, Παπαγεωργίου, Ασημακόπουλο αποχαλινώθηκαν. Ο Ασημακόπουλος, μέσα στην καρδιά της Αθήνας, Πανεπιστημίου και Θεμιστοκλέους, τράβηξε πιστόλι και τραυμάτισε έναν ελασίτη, που αναγνώρισε στο πρόσωπό του γνωστό βασανιστή της Χ του Θησείου κι άρχισε να φωνάζει να τον πιάσουν.

Η αντίδραση του γύρω κόσμου ακαριαία. Τον έπιασαν και με μεγάλη διαδήλωση που σχηματίστηκε τον έφερναν στο Σώμα. Άνδρες και γυναίκες προσπαθούσαν να σπάσουν το φράγμα που τον προστάτευε και ν’ αυτοδικήσουν. Οι χίτες του Θησείου έχουν κάψει κόσμο και κοσμάκη. Αναγκαστήκαμε να βγούμε έξω, να πάμε μπροστά στην Ακαδημία για να τον παραλάβουμε, να τον γλιτώσουμε και να τον φέρουμε απάνω. Κι ακόμα όταν εμείς οι ίδιοι τον είχαμε περιτριγυρίσει κι ανεβαίναμε τα σκαλιά, όρμησαν γυναίκες χαροκαμένες να του βγάλουν τα μάτια…

(…) «Ασημακόπουλε», του λέω, «από τον τρόπο που φέρνεσαι, Φαίνεται ότι δεν έχεις συναίσθηση των πράξεων της προδοσίας σου, της θέσης σου. Ντροπή σου!» Κι αυτός, προσβλημένος, θυμωμένος:

«Μη με βρίζετε, κύριε λοχαγέ!» (Μ’ έβλεπε λοχαγό λόγω της ηλικίας μου, κι όχι συνταγματάρχη που έλεγαν τ’ αστέρια). «Μα είσαι αποδειγμένος δοσίλογος, συνεργάτης των Γερμανών, Ασημακόπουλε! Έχεις βασανίσει με τη συμμορία της Χ τόσους αγωνιστές!» «Μη με βρίζετε κύριε λοχαγέ! Εγώ είμαι στρατιώτης και δια παν ό,τι έπραξα εξετέλουν διαταγάς!».

«Διαταγές των Γερμανών, Ασημακόπουλε!» «Όχι κύριε λοχαγέ! Διαταγάς των ανωτέρων μου».

Κανένα αίσθημα ενοχής. Ήσυχη συνείδηση, ότι εκτελούσε το καθήκον του σαν γερμανοεξοπλισμένος χίτης τρομοκράτης, διώκτης των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Περίπτωση ο Ασημακόπουλος.

(…) Για να εκδικηθούν για τη σύλληψη του Ασημακόπουλου, οι χίτες του Θησείου εξαπόλυσαν άγρια τρομοκρατία με συλλήψεις, πυροβολισμούς, τραυματισμούς, κακοποιήσεις. Έπιασαν πάνω από 100 στο Θησείο-Γέφυρα Καμπά-Πετράλωνα και τους έκλεισαν στο 9ο Σχολείο. Ανάμεσά τους υπάρχουν ελασίτες τραυματισμένοι.

Ο διοικητής του γειτονικού στο Θησείο τάγματος του ΕΛΑΣ (του 4ου Συντάγματος) Γιώργης Προβελέγγιος διαμαρτυρήθηκε στην Αστυνομία, και αστυνομικοί πήγαν μαζί του για εξακρίβωση και απελευθέρωση των συλληφθέντων. Χίτες όμως μπλόκαραν τ’ αυτοκίνητο, άφησαν τους αστυνομικoύς, έπιασαν τον Προβελέγγιο, τον κακοποίησαν και τον κράτησαν.

Αμέσως διαμαρτυρηθήκαμε έντονα στο Υπουργείο Στρατιωτικών και ζητήσαμε την απελευθέρωση του Προβελέγγιου και των άλλων κρατουμένων και τη διάλυση επιτέλους της συμμορίας των χιτών του Θησείου. Μας υποσχέθηκαν άμεση επέμβαση.

Οι κάτοικοι του Θησείου-Πετραλώνων, που υπόφεραν από το αντιλαϊκό όργιο των φασιστών του Γρίβα, συγκρότησαν συλλαλητήριο στο κέντρο της Αθήνας που εξελίχθηκε σε μεγάλη διαδήλωση κατά της Χ.

– Να διαλυθεί η συμμορία!

– Θάνατος στους χίτες δολοφόνους!

– Να πιαστούν και να τιμωρηθούν οι προδότες της Χ!

Επιτροπή πήγε στον πρωθυπουργό και ζήτησε την άμεση παρέμβασή του για την απαλλαγή της Αθήνας από τη συμμορία της Χ. Ο Παπανδρέου δήλωσε ότι θα διατάξει να διαλυθούν αμέσως. Φυσικά, δεν έγινε τίποτα…»

Στις 3 προς 4 Δεκέμβρη, κι ενώ οι φασίστες δολοφονούν χωρίς κανένα δισταγμό, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την αντιμετώπιση της κατάστασης ο ΕΛΑΣ αποφασίζει να καταλάβει όλα τα αστυνομικά τμήματα, να εκκαθαρίσει το Θησείο άπο τους χίτες και να καταλάβει τις φυλακές Συγγρού. Το σχέδιο για την εξουδετέρωση των χιτών στο Θησείο όπως μας το περιγράφει ο Ορέστης Μακρής καπετάνιος του 1ου συντάγματος  στο βιβλίο του «ο ΕΛΑΣ της Αθήνας»:

Έτσι, ο µόνος στόχος που χρειαζόταν μελέτη και σχεδιασμό στην επιχείρηση ήταν η κατάληψη του θησείου. Ο ταγματάρχης Γύλος εξέθεσε το σχέδιο ενεργείας που ήταν σε γενικές γραμμές το εξής:

«’Ένας λόχος του Ι τάγµατος (Νέα Σµύρνη), ένας λόχος του ΙΙ τάγµατος (Καλλιθέα), μαζί µε δυο λόχους του ΙΙΙ τάγµατος (Νέα Σφαγεία), θα επιτεθούν κατά μέτωπο τα ξηµερώµατα από τα Πετράλωνα ως τις παρυφές του λόφου Φιλοπάππου. Το συντονισµό των πιο πάνω δυνάµεων θα αναλάβει ο Αχιλλέας (Μιχ. Παπαναγιωτάκης) ανθυπολοχαγός πεζικού, ανιψιός του στρατηγού Μάντα­κα, που µας τον είχε στείλει το Α’ Σώµα για να τον χρησιµοποιήσουµε στις επιχειρήσεις. Δίπλα του καπετάνιος θα αναλάβει ο Μιχάλης Παναγιωτίδης (Γ’ καπετάνιος του Ι τάγµατος). Μικρές δυνάμεις του Ι τάγµατος και του ΙΙ τάγµατος, μαζί µε τον 3ο λόχο των Νέων Σφαγείων (Σφακιανάκης), θα παραµείνουν σε εφεδρεία αναπτυγμένοι γύρω από τις φυλακές Συγγρού (μεταξύ Καλλιθέας και Νέων Σφαγείων), τις οποίες θα περισφίγγουν, μια και βρίσκονται μέσα, εκτός από τους ποινικούς κρατούµενους, και πολλοί δοσίλογοι οπλισμένοι σαν αστακοί. μαζί µε τη φρουρά των φυλακών. Τέλος το τάγμα Πετραλώνων του 4ου συντάγµατος (ο Στάθης και ο Γιώργης Προβελέγγιος), θα έρθει σε επαφή μαζί µας, ώστε να επιτεθεί όταν η μετωπική προσπάθειά µας θα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. από τη δυτική πλευρά (Γέφυρα Πουλόπουλου) για να τους πλαγιοβάλουμε, µε τελικό στόχο την κατάληψη του αστυνομικού Τμήματος Θησείου, που θα σημάνει και τον εγκλωβισμό των χιτών. Έτσι, χτυπώντας τους κι από τα μετόπισθεν, θα τους υποχρεώσουμε να παραδοθούν ή να εξοντωθούν».

Στις 4 Δεκέμβρη το σχέδιο στέφθηκε από επιτυχία, ενώ οι άγγλοι δεν μπόρεσαν να φθάσουν εγκαίρως, για να βοηθήσουν τους χίτες και τους μπουραντάδες [5] -οι οποίοι είχαν 104 νεκρούς και 40 αιχμαλώτους-, ενώ, όταν έφθασαν, βρέθηκαν αντιμέτωποι με το λαό της συνοικίας και τον ΕΛΑΣ και αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν. Τέλος, στα χέρια του ΕΛΑΣ έπεσε αρκετό πολεμικό υλικό.

Στις 5 Δεκεμβρίου το πρωΐ οι άγγλοι αφού πρώτα συμφωνούν με τον ΕΛΑΣ να μείνει η ακρόπολη έξω από τις μάχες μόλις αποχωρούν οι ελασίτες σπεύδουν να καταλάβουν αυτό το τόσο στρατηγικό σημείο δείχνοντας ξεκάθαρα ποιά είναι τα σχεδιά τους. Ο ΕΛΑΣ επιτίθεται στις φυλακές Συγγρού, οι οποίες βρίσκονταν στις τρεις γέφυρες, στην οδό Χαμοστέρνας. Κατά την διάρκεια της επίθεσης παρεμβαίνουν οι αγγλικές δυνάμεις με τανκ και απεγκλωβίζουν τους δοσίλογους, ενώ αντιδρούν οι ποινικοί κρατούμενοι. Οι ελασίτες στην αρχή σαστίζουν (οι διαταγές λένε καμία εμπλοκή με τα αγγλικά στρατεύματα), μετά από λίγο παραβαίνουν τις διαταγές και οι φυλακές περνάνε στον έλεγχο τους, ενώ ο στρατός του Σκόμπυ τρέπεται σε φυγή και μετράει τις πρώτες 2 απώλειές του. Μετά την κατάληψη των φυλακών, δόθηκε αμνηστία στους ποινικούς κρατού­µενους που είχαν συλληφθεί για μικροκλοπές εγγλέζικων αποθηκών τροφί­μων και ελαστικών. Για τους υπόλοιπους κρατούμενους δεν έχουμε στοιχεία και δεν αποκλείεται κάποιοι που ευθύνονταν για άλλες πράξεις να εκτελέστηκαν.

Σε τούτη τη μάχη έπεσαν ο φρούραρχος Καλλιθέας Λάζαρος Λυχούνας, ο Παυλίδης Σοφοκλής του 6ου λόχου Νέας Σµύρνης, ο Μαυροµάτης Γιαννακός καπετάνιος του λόχου Καλλιθέας και ο Λαμπρίδης Γρηγόρης του λόχου Νέων Σφαγείων, που πιάστηκε αιχμάλωτος απ’ τους άγγλους και τον εκτέλεσαν οι δοσίλογοι στο δρόμο της φυγής τους. Υπήρξαν και τραυματίες ανάμεσά στους οποίους ήταν και οι Μαρούγκας Κώστας και Μιχάλης Μακρής του λόχου Νέων Σφαγείων.

Η μάχη του Δεκέμβρη είχε ανάψει για τα καλά και ο λαός έχοντας να επιλέξει ανάμεσα στις αλυσίδες και τα όπλα επέλεξε τα όπλα.

Σημειώσεις

[1] Ρ. Σκόμπυ: στρατηγός διοικητής των εν Ελλάδι κατά ξηράν συμμαχικών δυνάμεων.

[2] Γ. Παπανδρέου: παππούς του σημερινού πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου ήταν ο πρωθυπουργός της πρώτης κυβέρνησης μετά την κατοχή σύμφωνα με την συμφωνία του Λιβάνου το Μάιο του 1944. Χαρακτηριστικό το σύνθημα της εποχής «Παπανδρέου-παπατζή χίτης ήσουνα και ‘σύ» αποτυπώνει με γλαφυρότητα το τι ρόλο διαδραμάτισε στην ελληνική ιστορία.

[3] Ο. Τσόρτσιλ: πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασίλειου κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πόλεμου.

[4] Α. Έβερτ: πατέρας του Μ. Έβερτ της Ν.Δ., ο οποίος διετέλεσε διευθυντής της αστυνομίας πόλεως και είναι αυτός που έδωσε τη διαταγή για τη σφαγή της 3ης Δεκέμβρη στο Σύνταγμα.

[5] Ν. Μπουραντάς: ο άνθρωπος που δημιουργήθηκε από το Μανιαδάκη(υφυπουργό δημόσιας ασφαλείας επί Μεταξά)και υπήρξε διοικητής του μηχανοκίνητου τμήματος της Αστυνομίας πριν κατά τη διάρκεια και μετά την κατοχή.

No responses yet

Nov 25 2009

Ιστορική αναδρομή: τα Πετράλωνα την περίοδο της «κατοχής»

Αναδημοσίευση από το δεύτερο φύλο της εφημερίδας μας. Το άρθρο βασίστηκε στην εισήγηση του Δημήτρη Λιβιεράτου στην εκδήλωση “60 χρόνια από τον Δεκέμβρη του 1944″ που διοργάνωσε η “Παρέμβαση κατοίκων Πετραλώνων, Θησείου, Φιλοπάππου, Κουκακίου”, στο στέκι της, στις 9 Δεκεμβρίου του 2005.

emfylios-Athens

Θεωρώντας χρήσιμο και απαραίτητο πολιτικό εργαλείο τη γνώση της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας ιστορίας, αποφασίσαμε να ανιχνεύσουμε άγνωστες πτυχές των λαϊκών αγώνων αυτού του τόπου όπου ζούμε. Αγώνες που άφησαν παρακαταθήκη σε όσους σήμερα αντιπαλεύουν το υπάρχον σύστημα και θέλουν να γνωρίζουν τις «ιστορικές» ρίζες των όποιων κινημάτων γεννά η εποχή τους. Αυτή η επιθυμία μας δεν προέκυψε από κάποιο «ακαδημαϊκό» ενδιαφέρον (άλλωστε δε δίνουμε και πουθενά εξετάσεις), αλλά γιατί θεωρούμε ότι είναι αδύνατη η ύπαρξη λαϊκών κινημάτων που δεν έμαθαν την ιστορική καταγωγή τους και δεν έμαθαν από τα λάθη του παρελθόντος. Ούτως ή άλλως υπάρχουν πολλά γεγονότα που δε γράφτηκαν ποτέ στα σχολικά ή πανεπιστημιακά βιβλία ή τουλάχιστον κι αν γράφτηκαν είτε δεν έφτασαν ποτέ σε εμάς, είτε έφτασαν ως μία μακρινή, ξεκομμένη, μυθιστορηματικού τύπου ιστορία, που μας αφήνει παγερά αδιάφορους, ως κάτι νεκρό.

Η ιστορία, όμως, είναι ζωντανό κομμάτι, ακόμα κι αν παρουσιάζεται ως συνήθως διαφορετικά από τους νικητές. Εμείς θα προσπαθήσουμε να ζωντανέψουμε ένα κομμάτι της, το κομμάτι αυτό που έγραψαν οι «ηττημένοι». Το πρώτο μέρος αυτού του ταξιδιού στο χρόνο αναφέρεται στη γειτονιάς μας, την περίοδο της «κατοχής». Εδώ, που στην εποχή μας η αυτοοργάνωση σε θέματα όπως του Φιλοπάππου και πλησίον άλλων ζητημάτων, πήρε σάρκα και οστά. Ποιοι ξέρουν, όμως, ότι σε τούτη τη γωνιά των Αθηνών η αυτοοργάνωση δεν είναι κάτι το καινούργιο;

Την εποχή της κατοχής από τους Ναζί, η Αθήνα γνώρισε καταστάσεις δύσκολες, οι οποίες γέννησαν μαζικούς αγώνες, συγκρούσεις, αλληλεγγύη και αυτοοργάνωση. Δε ξεχνάμε φυσικά ότι εκεί που αναπτύσσονται όλες αυτές οι διεργασίες, αναπτύσσονται παράλληλα και τα πιο συντηρητικά ένστικτά ενός άλλου κομματιού της κοινωνίας. Είναι η πάλη του «εμείς» απέναντι στο «εγώ». Στην Ελλάδα, λοιπόν, αναπτύχθηκε η παγκόσμια πρωτοτυπία αντίστασης στα βουνά, στην ύπαιθρο, αλλά και στις πόλεις, στις γειτονιές, στα εργοστάσια. Οι θυσίες άλλωστε ήταν αναρίθμητες…

Στη γειτονιά των Πετραλώνων αναπτύχθηκαν αυτοοργανωμένες δομές μέσω της οργάνωσης του εργατικού ΕΑΜ, που ήταν υπεύθυνες για την αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων. Οι κινήσεις αυτές έγιναν μετά την απόφαση των διαφόρων αντιστασιακών ομάδων που δρούσαν κεντρικά, να μεταφέρουν τις αντιστάσεις από το κέντρο της πόλης στις γειτονιές, και αυτό λόγω της σφοδρότητας των επιθέσεων που δέχονταν από τις φασιστικές και φιλοκατοχικές ομάδες και φυσικά του μεγάλου φόρου αίματος που απέτισαν σε διαδηλώσεις στα αστικά κέντρα (διαδηλώσεις οι οποίες ήταν βίαιες και απέφεραν σημαντικά αποτελέσματα, όπως την ύπαρξη λαϊκών συσσιτίων, ματαίωση της επιστράτευσης, σαμποτάζ σε εργοστάσια που έφτιαχναν διάφορα υλικά για τους Ναζί, πυρπόληση του εργατικού κέντρου με νεκρούς της Γκεστάπο, άγριες απεργίες κ.α.). έτσι, λοιπόν, μετά από αυτή την απόφαση, η «οργάνωση» έκανε φρούρια τις γειτονιές. Το μεγαλείο, όμως, του φαινομένου αυτού ήταν η εθελοντική συμμετοχή των πολιτών και η πραγματική εξουσία της γειτονιάς ήταν οι λαϊκές επιτροπές που οργάνωσαν.

Τα Πετράλωνα λειτουργούσαν κατ’ εξοχήν με βάση αυτές τις επιτροπές, οι οποίες όριζαν σχεδόν την κάθε πτυχή της καθημερινότητάς τους. Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι κάτοικοι μαζεύονταν και έκαναν ανοιχτές στρατολογήσεις, γίνονταν αρκετοί και ένοπλοι σχηματισμοί, όπου η «οργάνωση» αποφάσιζε τη μετέπειτα πορεία τους (κάποιοι άλλαζαν γειτονιά, άλλοι έμπαιναν στο αντάρτικο). Παράλληλα σε αυτό το επίπεδο, πολλοί κάτοικοι συμμετείχαν στις επιτροπές που ήταν υπεύθυνες για το σπάσιμο των αποθηκών στο κέντρο της Αθήνας, τις οποίες έλεγχαν οι μαυραγορίτες. Οι οργανώσεις του ΕΑΜ τις εντοπίζανε, έδιναν ραντεβού με όλους τους συνωμοτικούς κανόνες και με λοστάρια έμπαιναν στις αποθήκες. Οι επιτροπές ήταν υπεύθυνες στις γειτονιές για το μοίρασμα των τροφίμων. Πολύ ενδιαφέρον σημείο αποτελεί η εξασφάλιση της ασφάλειας των γειτονιών. Την εποχή εκείνη τα εγκλήματα και οι κλοπές από τον «υπόκοσμο» ήταν πολλά μέχρι την εμφάνιση των κοινωνικών δομών αυτοοργάνωσης των γειτονιών. Η μέθοδος που ακολουθούσαν ήταν η λεγόμενη και ως «ευγενική» προσέγγιση, αφού άλλωστε όλοι στη γειτονιά τότε ήταν πάνω-κάτω γνωστοί. Τους προσέγγιζαν με προοπτική την αλλαγή στάσης μέσω του διαλόγου. Για παράδειγμα, στα Πετράλωνα υπήρχε τεράστιο πρόβλημα με τα ναρκωτικά και η σύσταση ήταν απλή: «παιδιά ως εδώ ήταν όποιος ξαν’ ακουστεί θα έχει να κάνει με την οργάνωση». Απλά και ευγενικά δηλαδή, ή, όπως θα λέγαμε χιουμοριστικά σήμερα, με την ευγενική χορηγία της γειτονιάς.

Η λαϊκή επιτροπή όριζε το χρόνο, την τοποθεσία και τα άτομα (που συμμετείχαν βέβαια στις συνελεύσεις) για την περιφρούρηση της γειτονιάς, που σε πολλές περιπτώσεις, όπως και οι επιθέσεις (δολιοφθορές) ήταν και ένοπλες.

Τεράστιο κομμάτι προσφοράς των δομών αυτών και κυρίως των επιτροπών ήταν στο κομμάτι της ανύψωσης του ηθικού και την προσπάθεια ψυχαγωγίας των κατοίκων της γειτονιάς. Ένα από τα καθήκοντά της ήταν η διοργάνωση αθλητικών ποδοσφαιρικών αγώνων και η σύσταση σωματείων. Μέσα σε δύο μήνες φτιάχτηκαν έξι ποδοσφαιρικές ομάδες, οι οποίες άρχισαν να οργανώνουν πρωταθλήματα (μερικές εξ’ αυτών υπάρχουν και σήμερα, όπως ο Α.Ο. Πετραλώνων και ο Θησέας). Ακόμα και κοινωνικές ομάδες που θα μπορούσαν να αποτελούν πεδίο για ρατσιστικές επιθέσεις συμμετείχαν στις επιτροπές, άρα και στα αθλητικά σωματεία. Παράδειγμα οι τσιγγάνοι των Κάτω Πετραλώνων (παλιά Σφαγεία), οι οποίοι ίδρυσαν τον Πανγυφτιακό (πλήρωσαν ακριβά τη συμμετοχή τους, με νεκρούς αγωνιστές). Έτσι φτιάχτηκε και η πρώτη παναθηναϊκή οργάνωση ποδοσφαιριστών, η ΟΠΑΣΑΝ, με τα γραφεία της στο Μοναστηράκι. Παράλληλα, οργανώνονταν γλέντια και μικροεκδρομές, δίνοντας έτσι μία μικρή χαραμάδα διεξόδου από την εμπόλεμη κατάσταση. Οι λαϊκές επιτροπές κυριαρχούσαν παντού.

Το ζήτημα των οικονομικών ήταν άλλο ένα κομμάτι της προσπάθειας των επιτροπών για καλυτέρευση της καθημερινότητας. Εκτός από τα πρακτικά (όπως φαγητό, λαϊκά συσσίτια), η έκδοση κουπονιών βοήθησε πραγματικά την οργάνωση στη λειτουργία των δομών αυτών.  Πόρτα-πόρτα μάζευαν από τους γείτονες την όποια οικονομική ενίσχυση. Μπορούμε, λοιπόν, να ορίσουμε ένα είδος κοινωνικής αντίστασης στο μικρόκοσμο των γειτονιών, την ύπαρξη μίας μίνι κοινωνικής επανάστασης που απέφερε δομές πρωτόγνωρες σε καιρό πολέμου. Δομές χρήσιμες, πέραν των όποιων διαφωνιών, που ανύψωσαν ένα κοινωνικό σύνολο, μία γειτονιά όπως τα Πετράλωνα με εξαθλιωμένους, εγκλωβισμένους κατοίκους, εργάτες στην πλειοψηφία τους με λίγες γνώσεις, που προσέγγιζαν ένα υψηλότερο επίπεδο πολιτικών επιλογών κάνοντας τη γειτονιά τους κέντρο πρωτοβουλιών. Οι οποίες πάρθηκαν μέσα από την αυτοοργάνωση, φυσικά πρώτα για τη βιωσιμότητά τους, αλλά και την υπέρβαση του «εγώ» και τη αντικατάσταση του από το «εμείς». Μέσω της συνεργασίας και της αλληλεγγύης η απόδοσή τους ήταν τεράστια.

Μετά το 1943 οι οργανώσεις έγιναν συγκεντρωτικές, αλλά πλέον ο λαός δε περίμενε την «οργάνωση», υπήρχαν οι πρωτοβουλίες για να επιβιώσει. Η «οργάνωση» ερχόταν να επιταχύνει μεθόδους. Ως ένα βαθμό, οι γειτονιές μας έζησαν την πραγμάτωση της αυτοοργάνωσης. Μην αναρωτιέστε, λοιπόν, τι συμβαίνει εδώ και καιρό στις γειτονιές μας. Γιατί όλα τελικά ξαναγυρνούν σε εμάς.

No responses yet

css.php